T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
MARDİN HAVALİMANI

​​​​​​

Şehrin Tarihçesi


Şehrin Tarihçesi



Mardin adını ,tarihte ilk kez 4. Yüzyılında Roma coğrafyası Marcellinus  Maride ve lorne kaleleri  şeklinde zikreder. İlk çağ döneminde dair  pek bir şey bilmediğimiz şehre ,640 yolunda Araplar egemen olur, sonrasında Hamdaniler ve Mervaniler

Mardin’in adının nerden geldiği ile ilgili farkı söylenceler var. Mardin ermeni söylencelere  göre, MS 351’de Nusaybin yıkılınca Mardin’e sığınan  Ermenilerin karşılaştıkları dirence karşı gösterdikleri cesarete atfen savaşçı yada şehit anlamına gelen Mardin  kelimesinden Süryani söylencelerine göre ise çevrede çok sayıda kale bulunmaması bağlı olarak Süryanice kaleler anlamına gelen merdin ‘den türemiştir.

Bir başka söylence Bizans imparatorluğu Heraklius ‘un bir komutanın din adındaki İranlı bir keşişi  öldürdükten sonra  tam karşıya kale yaptırarak buraya din öldü anlamına gelen matedin adını verdiği ve şehrin adını bundan geldiğini  iddia eder. Diğer bir söylenceye  göre ise ; MÖ 4 yüzyılında pers  kralının  Mardin adındaki oğlu  hastalanır, tedavisinde hava değişikliğinin faydalı olacağı söylenir ve bir süre temiz havasıyla meşhur şu anki Mardin kalesinde   yaşaması  uygun görülür  çocuk iyileşir  ve orada yaşamaya devam eder.  Buraya onun adına Mardin denir.

Araplardan sonra 12. Yüzyılın başında Kürt ,Ermeni ,Yakubi Nasturi, Şemsi  ve  Yezidilerin  yaşadığı Mezopotamya  yeni  bir kültüre iran üzerinden gelen  Türkmenlerle tanışır. Türkmen ailelerin büyüklerinden olan Artuklular yaklaşık üç asır boyunca Mardin’e  egemen olur. Başkent’lik yaptığı bu dönemde Mardin oldukça gelişir, kale dışında taşan mahalleleri, sarayları, camileri medreseleri, çarşıları, hanları ile gerçek bir şehir kimliğine bürünür. Musul- Halep arasında yapılan ticaretle en parlak dönemini yaşar. Bu dönemde Moğol imparatorluğu Timur şehri iki kere kuşatır ama başarılı olmaz.


15 yüzyılında  başka bir Türkmen ailesi akkoyunlular ve sonrasında Karakoyunlular ve sonrasında mardini yönetir. Bir yıl boyunca süren  kuşatmadan sonra 1517’de  Diyarbakır beylerbeyi bıyıklı Mehmet paşa mardin’i Osmanlı topraklarına katar Birinci dünya savaşında sırasışehir herhangi bir yabancı işgaline uğramaz. 1920’de birkaç  fransız  subayı şehre  gelir umdukları desteği bulmayınca geri dönerler.  Mardin savaştan sonra Türkiye Cumhuriyeti ‘nin sınır şehri olur.  Mardin ; dicle ve fırat’ın  suladığı topraklarda, Yunanlıların nehirler arasında toprak  mesopotamia  arap coğrafyacıların  -ada- el-cezire dedikleri ilkçağlardan beri  insanlık  tarihi  için önemli yerleşim alanı olmuş yer alır.

Verimli topraklar tarih boyunca farklı kültürlerin ve  inançların, dinlerin uğrak  yeri olur. Arkaik pagan inançlara güneşe tapan şemsiler tavusu azamı kutsallaştıran yezidiler ve erken hristiyanlık  dönemine tanıklık eder.


Hıristiyanlığı  ilk kabul eden halklar  Süryaniler ermeniler bu bölgede münzevi  hayatı yaşar, manastırlar  bu  bölgede yayılır. İlk türk islam yapıları burada inşa edilir. Dervişler buradaki zaviyelere konaklar. Şehir yüksek avlu duvarlarının  sınırlarının çizdiği  dar sokaklardan abbaralardan  kapılardan bir anda karşınıza çıkan çeşmelerden  oluşur. Kaybolarak dolaşırsınız şehir sizi içine alır nerde olduğunuzu anlamak için dışına çıkmanız gerekir. Yüksek duvarların arkasında avlular,eyvanlar  odalar vardır ve avludaki sesler sokak sesine karışır; Arpça Türkçe Kürtçe Süryanice ….

Şehirde baskın olarak iki büyük tek tanrılı dinin varlığı hissedilir. Erken hıristiyanlık  dönemine ait kilise ve manastırlar ile Türk İslam Devleti artukluların medrese ve camileri  eşit oranlarda  şehre dağılır. Tarihi boyunca önemli ticaret yolarının durağı özelikle tarihi ipek yolu olan şehir zengin çarşı dokusuyla bunu hissetirir.

Şehir 20. Yüzyılınbaşından itibaren ticaret yolarının değişmesiyle önemini yitirmeye başlar. Buda şehirde durgunluğa göçlere ve kültürel yitime  neden olur.ancak tüm bu yıpranmışlığına rağmen mardin kendini hala hayranlıkla seyrettirir.
 

 

 

T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü